Hăm tã và rôm sảy là hai vấn đề da liễu thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong giai đoạn sơ sinh và những tháng đầu đời. Cả hai tình trạng này đều khiến bé khó chịu, quấy khóc và nếu không được chăm sóc đúng cách, có thể dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng hơn. Tuy nhiên, nhiều ba mẹ dễ nhầm lẫn giữa hăm tã và rôm sảy, dẫn đến việc điều trị không hiệu quả. Bài viết dưới đây của Usobebe sẽ giúp ba mẹ phân biệt rõ hai tình trạng này, từ đó có cách chăm sóc bé phù hợp để bảo vệ làn da non nớt của con.

Khái niệm hăm tã và rôm sảy

Hăm tã và rôm sảy là hai tình trạng da liễu phổ biến ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trong những tháng đầu đời khi làn da của bé còn rất nhạy cảm. Dù có biểu hiện tương tự nhau với các vết mẩn đỏ, ngứa ngáy khó chịu, nhưng nguyên nhân và cách xử lý hai tình trạng này lại khác nhau.

Hăm tã là gì?

Hăm tã là tình trạng viêm da xuất hiện ở vùng da tiếp xúc với tã giấy, chủ yếu ở mông, đùi và vùng kín của bé. Khi làn da của trẻ bị cọ xát liên tục với tã bẩn, tiếp xúc với nước tiểu, phân trong thời gian dài hoặc do phản ứng với các hóa chất trong tã, lớp hàng rào bảo vệ da sẽ bị suy yếu, dẫn đến viêm đỏ.

Dấu hiệu dễ nhận biết của hăm tã là vùng da bị tổn thương có màu đỏ, lan rộng, có thể xuất hiện các vết phát ban nhỏ giống như phỏng rộp. Nếu không được chăm sóc đúng cách, hăm tã có thể tiến triển nặng hơn, gây đau rát và dễ bị bội nhiễm do vi khuẩn hoặc nấm.

Rôm sảy là gì?

Rôm sảy, còn gọi là phát ban nhiệt, là tình trạng da bị kích ứng do tắc nghẽn tuyến mồ hôi. Khi trẻ đổ mồ hôi quá nhiều nhưng mồ hôi không thể thoát ra ngoài do lỗ chân lông bị bít tắc, các tuyến mồ hôi bị ứ đọng sẽ hình thành các nốt rôm sảy nhỏ li ti, gây ngứa ngáy và khó chịu.

Tình trạng này thường xuất hiện vào mùa hè hoặc trong môi trường nóng ẩm, đặc biệt khi bé mặc quá nhiều quần áo hoặc ở trong không gian thiếu thông thoáng. Rôm sảy có thể xuất hiện ở nhiều vị trí trên cơ thể như cổ, lưng, ngực, trán và các nếp gấp da. Không chỉ trẻ nhỏ, người lớn cũng có thể bị rôm sảy trong điều kiện thời tiết nắng nóng.

So sánh hăm tã và rôm sảy

Cả hăm tã và rôm sảy đều là những bệnh thường gặp ở giai đoạn đầu đời của bé, chúng có những triệu chứng giống nhau như nổi mẩn đỏ và ngứa ngáy khiến bé rất khó chịu, khóc quấy. Cha mẹ cần phân biệt được hai loại bệnh này dựa trên nguyên nhân, biểu hiện để từ đó có cách chữa trị và phòng tránh phù hợp.

Nguyên nhân

Hăm tã và rôm sảy đều là các vấn đề về da, do da bị tổn thương gây ra. Trong đó, nguyên nhân chính của hăm tã là do da bị viêm, còn rôm sảy là do bít tắc lỗ chân lông khiến mồ hôi bị tích tụ dưới da.

Hăm tã

Hăm tã là tình trạng viêm da phổ biến ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, chủ yếu do da bé tiếp xúc với tã giấy trong thời gian dài. Nguyên nhân gây hăm tã có thể đến từ nhiều yếu tố khác nhau, bao gồm:

• Dị ứng với chất liệu tã giấy: Một số trẻ có làn da nhạy cảm, dễ bị kích ứng với chất liệu làm tã giấy hoặc các thành phần như chất tạo mùi, chất thấm hút. Nếu tã quá cứng hoặc không phù hợp, việc cọ xát liên tục có thể khiến vùng da mặc tã bị tổn thương và dẫn đến hăm.
• Thay tã không kịp thời: Khi tã ướt hoặc bẩn nhưng không được thay ngay, hơi ẩm và vi khuẩn có thể phát triển mạnh, tạo điều kiện thuận lợi cho tình trạng viêm nhiễm và kích ứng da. Đặc biệt, sự tiếp xúc kéo dài với nước tiểu và phân có chứa enzyme tiêu hóa sẽ làm da bé yếu đi, dễ bị tổn thương hơn.
• Da bé quá nhạy cảm: Một số trẻ có làn da mỏng manh, dễ bị kích ứng ngay cả khi sử dụng tã giấy cao cấp. Trong trường hợp này, bé có thể cần được thay tã thường xuyên hơn hoặc thử dùng các loại tã có chất liệu mềm mại hơn.
• Chất tẩy rửa và hóa chất kích ứng: Một số sản phẩm như bột giặt, nước xả vải hoặc khăn ướt chứa hương liệu, chất tạo mùi có thể gây kích ứng cho da bé, khiến vùng mặc tã dễ bị hăm hơn. Nếu bé có làn da nhạy cảm, ba mẹ nên lựa chọn các sản phẩm giặt xả dịu nhẹ, không chứa chất tạo mùi hoặc hóa chất mạnh.

Rôm sảy

Rôm sảy là tình trạng da liễu phổ biến ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong những ngày thời tiết nóng bức. Nguyên nhân chính gây rôm sảy là do tuyến mồ hôi bị tắc nghẽn, khiến mồ hôi không thoát ra ngoài mà bị giữ lại dưới da, gây ra các nốt mẩn đỏ, ngứa ngáy. Một số yếu tố góp phần làm tăng nguy cơ rôm sảy ở trẻ bao gồm:

• Lỗ chân lông bị bít tắc: Khi da trẻ tiếp xúc với bụi bẩn hoặc bị nhiễm khuẩn, các lỗ chân lông dễ bị tắc nghẽn, khiến mồ hôi bị ứ đọng trong ống tuyến mồ hôi. Khi tuyến mồ hôi bị vỡ, mồ hôi bị rò rỉ ra ngoài da, gây kích ứng và hình thành rôm sảy.
• Ống dẫn mồ hôi chưa phát triển hoàn chỉnh: Ở trẻ sơ sinh, các ống tuyến mồ hôi còn rất nhỏ và chưa hoàn thiện, dễ bị tổn thương và tắc nghẽn hơn so với người lớn. Điều này khiến mồ hôi không thoát ra ngoài một cách hiệu quả, đặc biệt là trong những tuần đầu sau sinh hoặc khi trẻ bị ủ quá kỹ trong môi trường nóng bức.
• Khí hậu nóng ẩm: Trẻ em sống ở khu vực có khí hậu nhiệt đới, độ ẩm cao thường có nguy cơ bị rôm sảy cao hơn. Khi thời tiết quá nóng, cơ thể tiết nhiều mồ hôi để làm mát, nhưng nếu mồ hôi không bay hơi kịp, da bé sẽ dễ bị rôm sảy.
• Mặc quần áo quá ấm: Việc cho trẻ mặc quá nhiều lớp quần áo hoặc dùng chăn dày khi ngủ khiến cơ thể bé bị giữ nhiệt, đổ nhiều mồ hôi hơn và làm tăng nguy cơ bị rôm sảy.
• Hoạt động thể chất nhiều: Dù trẻ nhỏ chưa có cường độ vận động cao như người lớn, nhưng các hoạt động như bò, chạy nhảy, chơi đùa trong thời gian dài cũng có thể làm tăng tiết mồ hôi, khiến da dễ bị kích ứng và nổi rôm.

Biểu hiện

Như đã nêu trên, biểu hiện của hăm tã và rôm sảy đều có điểm chung là nổi mẩn đỏ, nhưng ngoài ra mỗi loại bệnh lại có thêm những biểu hiện khác nhau. Cha mẹ có thể dựa vào các biểu hiện này để phân biệt chính xác hai loại bệnh.

Hăm tã

Hăm tã là tình trạng viêm da khá phổ biến ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, đặc biệt khi bé phải mặc tã trong thời gian dài. Khi bị hăm tã, trẻ có thể có những biểu hiện sau:

• Da vùng mặc tã bị mẩn đỏ: Vùng da tiếp xúc trực tiếp với tã, bao gồm bộ phận sinh dục, các nếp gấp ở đùi và mông, thường xuất hiện các vết mẩn đỏ. Mức độ đỏ có thể nhẹ hoặc lan rộng tùy vào tình trạng hăm.
• Da khô hoặc ẩm ướt bất thường: Vùng da bị hăm có thể trở nên khô ráp, bong tróc hoặc ngược lại, có cảm giác ẩm ướt do viêm nhiễm.
• Xuất hiện vết sưng hoặc mụn: Nếu tình trạng hăm trở nên nghiêm trọng, có thể xuất hiện các vết sưng, mụn nhỏ hoặc thậm chí vết lở loét, gây đau rát cho bé.
• Trẻ khó chịu, ngủ không ngon giấc: Cảm giác ngứa ngáy, đau rát do hăm tã khiến bé quấy khóc nhiều hơn, khó ngủ và dễ tỉnh giấc vào ban đêm. Một số bé có thể có phản ứng như co chân lên hoặc vặn vẹo người để giảm khó chịu.

Rôm sảy

Khi bị rôm sảy, trẻ thường có những biểu hiện đặc trưng sau:

• Xuất hiện thành từng mảng lớn trên cơ thể: Rôm sảy thường tập trung ở những vùng da bài tiết nhiều mồ hôi như lưng, ngực, cổ, trán, đầu… Trong một số trường hợp nặng, rôm sảy có thể lan rộng gần như toàn thân.
• Nổi các mẩn đỏ hồng và mụn nước nhỏ: Trên vùng da bị rôm sảy sẽ xuất hiện các nốt mẩn đỏ, bên trên có thể có mụn nước nhỏ li ti. Một số trường hợp nặng còn có mụn mủ trắng xen lẫn.
• Da bị ngứa ngáy, khó chịu: Trẻ thường cảm thấy bứt rứt, khó chịu, liên tục gãi lên vùng da bị rôm sảy. Điều này có thể làm tổn thương da và tăng nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn.
• Rôm sảy có thể tự lặn khi thời tiết dịu mát: Nếu không bị nhiễm trùng, rôm sảy có thể tự khỏi khi thời tiết mát hơn. Khi đó, vùng da bị rôm sảy sẽ để lại những đám vảy da mỏng màu trắng, bong ra sau vài ngày và trở lại bình thường mà không để lại sẹo.

Cách điều trị Hăm tã và Rôm sảy ở bé như nào?

Cách điều trị của hăm tã và rôm sảy có nhiều điểm chung như vệ sinh vùng da bị bệnh cẩn thận, giữ da bé thông thoáng, sử dụng các sản phẩm chăm sóc phù hợp,… Tuy nhiên cũng có những điểm khác mà cha mẹ cần lưu ý do tính chất hai loại bệnh này là khác nhau.

Hăm tã

Khi trẻ bị hăm tã, ba mẹ cần có biện pháp xử lý kịp thời để giúp da bé phục hồi nhanh chóng và tránh tình trạng viêm nhiễm nặng hơn. Dưới đây là một số cách điều trị hiệu quả:

Chăm sóc và vệ sinh cẩn thận vùng da bị hăm

Nếu nghi ngờ bé bị dị ứng với tã giấy hoặc sản phẩm giặt xả, ba mẹ nên đổi sang loại khác an toàn hơn. Đồng thời, nên thay tã cho bé ngay khi bé tiểu tiện hoặc đại tiện, không để bé mặc tã bẩn lâu. Sau khi vệ sinh da, ba mẹ có thể thoa một lớp mỏng kem trị hăm để bảo vệ và làm dịu da bé.

Để da bé luôn thoáng mát

Cha mẹ nên hạn chế mặc tã trong thời gian dài và để mông bé được thông thoáng càng nhiều càng tốt trong ngày. Không để bé mặc tã ướt quá lâu vì điều này tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. 

Sử dụng sản phẩm chăm sóc và tã mềm, không có chất tạo mùi

Chọn loại tã thấm hút tốt, không gây kích ứng cho da bé. Khi vệ sinh vùng da bị hăm của bé, cha mẹ nên sử dụng xà phòng dịu nhẹ và nước sạch để rửa vùng da bị hăm, sau đó dùng khăn bông mềm thấm khô nhẹ nhàng.

Sử dụng kem hoặc thuốc bôi trị hăm

Ba mẹ có thể lựa chọn các sản phẩm hỗ trợ điều trị hăm tã tùy theo mức độ nặng nhẹ:

Dược phẩm:

• Kem dưỡng ẩm: Giúp giữ ẩm, làm dịu da và tạo lớp màng bảo vệ khỏi kích ứng, thường chứa các chất như kẽm oxide, dexpanthenol, vitamin E,…
• Kem bôi có kháng sinh: Dùng trong trường hợp hăm nặng, có dấu hiệu nhiễm trùng, thường chứa kháng sinh gentamyxin, neomycin,…
• Kem sát khuẩn chứa nano bạc: Giúp ngăn ngừa vi khuẩn phát triển trên vùng da bị hăm.

Bài thuốc dân gian:

• Dầu dừa: Chứa các chất chống oxy hóa như vitamin E, phytosterol, có tác dụng kháng khuẩn, dưỡng ẩm tốt và hồi phục mô da.
• Lô hội: Chứa acid amin, vitamin và khoáng chất giúp làm dịu vùng da tổn thương, giảm viêm. Cha mẹ có thể dùng sản phẩm đã chiết xuất sẵn hoặc lấy phần thạch của cây lô hội tươi thoa lên da bé và để khô tự nhiên.
• Lá trà xanh, lá trầu không, lá khế: Được đun nước để tắm hoặc lau cho bé, giúp kháng khuẩn và giảm ngứa hiệu quả.

Rôm sảy

Rôm sảy thường lành tính và có thể tự khỏi khi thời tiết mát mẻ mà không cần can thiệp y tế. Tuy nhiên, nếu không chăm sóc đúng cách, trẻ có thể bị biến chứng như viêm nang lông hoặc nhọt. Vì vậy, khi trẻ bị rôm sảy, ba mẹ cần áp dụng các biện pháp sau để giúp bé nhanh chóng phục hồi:

Giữ cơ thể trẻ mát mẻ và thông thoáng

• Hạn chế để trẻ ở môi trường nóng bức, ngột ngạt: Ba mẹ nên cho bé ở trong không gian thoáng đãng, có quạt hoặc điều hòa với nhiệt độ phù hợp.
• Lựa chọn quần áo phù hợp: Mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát, chất liệu cotton thấm hút mồ hôi tốt. Tránh mặc quần áo quá chật hoặc bí bách.
• Hạn chế sử dụng tã lót dày và lâu: Nếu cần dùng tã, hãy chọn loại mỏng, thoáng khí để tránh làm bé đổ mồ hôi nhiều hơn.

Vệ sinh da sạch sẽ

• Tắm rửa thường xuyên: Giúp làm sạch da, loại bỏ bụi bẩn và mồ hôi để lỗ chân lông thông thoáng.
• Sử dụng sữa tắm dịu nhẹ: Chọn loại có độ pH phù hợp để không làm kích ứng da bé.
• Không để trẻ gãi nhiều: Việc gãi có thể gây trầy xước da, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập gây nhiễm trùng.

Điều chỉnh chế độ ăn uống

• Uống đủ nước: Giúp cơ thể bé thanh nhiệt, hạn chế tình trạng nóng trong gây rôm sảy.
• Bổ sung thực phẩm giải nhiệt: Một số loại nước giúp làm mát cơ thể như nước sắn dây, nước đỗ đen, nước cam, nước chanh… có thể được bổ sung vào chế độ ăn của bé (tùy theo độ tuổi).
• Tăng cường rau củ, hoa quả: Giúp cung cấp vitamin và khoáng chất cần thiết cho làn da khỏe mạnh.
• Hạn chế thực phẩm nhiều đường: Đồ ăn quá ngọt có thể khiến tình trạng rôm sảy trở nên nghiêm trọng hơn.

Các lưu ý dành cho ba mẹ khi có con nhỏ để tránh bé bị hăm tã và rôm sảy

Hăm tã và rôm sảy là hai tình trạng da liễu phổ biến ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trong thời tiết nóng ẩm. Để phòng tránh, ba mẹ cần chú ý một số điều sau:

Lựa chọn và sử dụng tã đúng cách

• Chọn tã giấy mềm, có thương hiệu uy tín, tránh hàng giả, hàng nhái và không sử dụng loại có mùi thơm nhân tạo.
• Đóng tã đúng cách, không quá chặt khiến da bí bách nhưng cũng không quá lỏng làm giảm khả năng thấm hút.
• Thay tã thường xuyên, ngay sau khi bé đi vệ sinh để tránh ẩm ướt gây kích ứng da.
• Khi thay tã, vệ sinh vùng da mặc tã bằng nước ấm và khăn mềm. Nếu bé đi ngoài, có thể dùng một lượng nhỏ sữa tắm dành cho trẻ em để làm sạch nhẹ nhàng.
• Để mông bé được thông thoáng nhiều lần trong ngày, hạn chế mặc tã liên tục.

Giữ môi trường sống thoáng mát

• Tránh để bé ở nơi nóng bức, ngột ngạt. Nếu thời tiết quá oi bức, có thể sử dụng quạt hoặc điều hòa với nhiệt độ phù hợp.
• Nếu ra ngoài trời nắng, nên che chắn bằng mũ rộng vành, ô, quần áo dài tay thoáng mát để hạn chế tác động của nhiệt độ cao.
• Ba mẹ cũng nên tắm rửa cho bé hàng ngày bằng nước mát để giúp lỗ chân lông thông thoáng, hạn chế rôm sảy.

Chọn quần áo phù hợp cho bé

• Ưu tiên quần áo rộng rãi, thoáng mát, chất liệu cotton để thấm hút mồ hôi tốt.
• Với trẻ nhỏ, cần chọn tã lót mỏng, nhẹ, thoáng khí và thay thường xuyên để tránh tình trạng ẩm ướt gây hăm tã.

Chế độ dinh dưỡng hợp lý

• Bổ sung đủ nước cho bé, giúp duy trì cân bằng nhiệt và hạn chế tình trạng nóng trong.
• Cho bé ăn nhiều thực phẩm giàu vitamin từ rau củ quả để tăng cường sức khỏe làn da.
• Hạn chế thực phẩm có nhiều đường, vì có thể làm da bé dễ bị kích ứng và rôm sảy nặng hơn.

Biện pháp phòng ngừa rôm sảy hiệu quả

• Mặc quần áo rộng rãi, thoáng khí, ưu tiên chất liệu cotton giúp hấp thụ mồ hôi.
• Hạn chế để bé tiếp xúc với điều kiện nóng ẩm, luôn tìm nơi thoáng khí khi thời tiết oi bức.
• Tắm rửa thường xuyên, giúp da bé sạch sẽ, lỗ chân lông không bị bít tắc bởi bụi bẩn và mồ hôi.

Phân biệt được hăm tã và rôm sảy giúp ba mẹ có cách chăm sóc và điều trị phù hợp, tránh những biến chứng không mong muốn cho bé. Hăm tã chủ yếu do môi trường ẩm ướt từ tã lót, trong khi rôm sảy liên quan đến thời tiết nóng bức và mồ hôi tiết ra nhiều. Ba mẹ cần duy trì thói quen vệ sinh tốt, chọn quần áo thoáng mát và theo dõi tình trạng da của bé thường xuyên. Nếu các dấu hiệu không thuyên giảm, hãy liên hệ ngay với Usobebe để được tư vấn và tham khảo ý kiến bác sĩ để có hướng xử lý kịp thời.