Hăm da vùng kín là tình trạng viêm da phổ biến ở trẻ sơ sinh, đặc biệt trong giai đoạn mặc tã. Bị hăm da vùng kín ở trẻ em biểu hiện với vùng da ửng đỏ, nóng rát, thậm chí bong tróc, hăm da không chỉ khiến bé khó chịu, quấy khóc mà còn có nguy cơ nhiễm trùng nếu không xử lý kịp thời. Nhiều gia đình chủ quan hoặc chưa biết cách chăm sóc đúng, khiến tình trạng kéo dài. Vì vậy, hãy cùng Usobebe tìm hiểu nguyên nhân và cách áp dụng các biện pháp trị hăm tại nhà nhanh chóng và hiệu quả.
Nguyên nhân gây hăm vùng kín, vùng bẹn ở trẻ nhỏ
Hăm da vùng kín là bệnh khá phổ biến ở trẻ em, đặc biệt là bé gái, nguyên nhân bao gồm:
- Tã ướt và thường xuyên mặc tã: Việc bé mặc tã ướt trong thời gian dài khiến da bị bí bách, ẩm ướt, khó thoát mồ hôi, tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Nước tiểu và phân có chứa nhiều enzyme tiêu hóa có thể gây kích ứng, làm da bé dễ bị tổn thương.
- Ma sát giữa da và tã: Tã cọ xát liên tục vào da, đặc biệt khi bé vận động hoặc mặc tã quá chật, có thể làm vùng da mỏng manh bị tổn thương, gây viêm và đỏ rát.
- Hóa chất và lạm dụng phấn rôm: Một số loại tã, khăn ướt hoặc sản phẩm vệ sinh chứa hương liệu, cồn, chất tạo bọt có thể gây kích ứng da. Ngoài ra, việc lạm dụng phấn rôm có thể làm tắc lỗ chân lông, khiến da không thoát ẩm tốt, dễ sinh vi khuẩn.
- Vi khuẩn và nấm: Môi trường ẩm ướt trong tã là điều kiện lý tưởng để vi khuẩn và nấm men, đặc biệt là Nấm Candida, phát triển. Đây là nguyên nhân phổ biến gây hăm tã kèm theo các vết đỏ lan rộng, có vảy hoặc mụn nước li ti.
- Dùng thuốc kháng sinh: Trẻ dùng kháng sinh có thể bị mất cân bằng vi khuẩn đường ruột, làm giảm vi khuẩn có lợi, khiến nấm men phát triển mạnh, gây hăm nặng hơn.
- Tiêu chảy: Tiêu chảy khiến tần suất đi ngoài tăng lên, làm vùng da quanh hậu môn bị tiếp xúc với axit từ phân nhiều hơn, dễ gây kích ứng và tổn thương da.
- Vùng kín có cấu tạo phức tạp: Vùng kín của bé, đặc biệt là bé gái, có nhiều nếp gấp, khiến vi khuẩn và hơi ẩm dễ tích tụ, làm tăng nguy cơ hăm nếu không vệ sinh đúng cách.
- Chưa vệ sinh đúng cách: Không thay tã thường xuyên, lau rửa quá mạnh, không sạch hoặc sử dụng sản phẩm tẩy rửa mạnh có thể làm da bé dễ bị tổn thương và nhạy cảm hơn với các tác nhân gây hăm.
Dấu hiệu nhận biết trẻ bị hăm da vùng kín
Để sớm phát hiện trẻ bị hăm vùng kín, cha mẹ có thể dựa vào một số biểu hiện sau ở trẻ:
- Mẩn đỏ và phát ban: Vùng da ở bẹn, mông và xung quanh bộ phận sinh dục của trẻ bị đỏ ửng, các nốt mẩn đỏ nhỏ hoặc các mảng da sần sùi xuất hiện.
- Nổi mụn nước nhỏ: Trong trường hợp nặng hơn có thể xuất hiện mụn nước, sưng đỏ.
- Da có vảy hoặc bong tróc: Trong một số trường hợp, da có thể bị bong tróc hoặc có vảy.
- Da ẩm ướt: Vùng kín của trẻ có thể bị ẩm ướt do mồ hôi hoặc nước tiểu.
- Trẻ khó chịu, quấy khóc: Trẻ có thể quấy khóc, đặc biệt là khi thay tã hoặc chạm vào vùng da bị hăm.
- Trẻ gãi vùng kín: Trẻ có thể cố gắng gãi vùng kín do ngứa ngáy.
Trẻ bị hăm vùng kín có nguy hiểm không?
Bị hăm da vùng kín ở trẻ em thường không nguy hiểm nếu được phát hiện và điều trị kịp thời. Tuy nhiên, nếu không được xử lý đúng cách, hăm da có thể dẫn đến một số biến chứng sau:
- Nhiễm trùng: Vùng da hăm bị tổn thương sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn và nấm xâm nhập, gây nhiễm trùng. Nhiễm trùng có thể lan rộng, gây ra các biến chứng nguy hiểm hơn.
- Viêm nhiễm đường tiết niệu: Bị hăm da vùng kín ở trẻ em gái có thể gây viêm nhiễm đường tiết niệu do vi khuẩn từ vùng da bị hăm xâm nhập vào niệu đạo.
- Ảnh hưởng đến tâm lý và sinh hoạt của trẻ: Hăm da gây ngứa ngáy, khó chịu, khiến trẻ quấy khóc, khó ngủ, ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày. Tình trạng này kéo dài có thể ảnh hưởng đến sự phát triển về thể chất của trẻ.
- Ảnh hưởng đến khả năng sinh sản sau này: Tình trạng bị hăm da vùng kín ở trẻ em gái do vi khuẩn Candida có thể gây viêm âm đạo và ảnh hưởng đến khả năng sinh sản sau này nếu không được điều trị kịp thời.
Cách khắc phục hăm da vùng kín cho trẻ sơ sinh hiệu quả
Hăm da vùng kín khiến bé khó chịu, quấy khóc và nếu không xử lý kịp thời, có thể dẫn đến viêm nhiễm. Dưới đây là những cách hiệu quả giúp cha mẹ khắc phục tình trạng này:
Thường xuyên vệ sinh vùng kín của trẻ sạch sẽ
Vệ sinh đúng cách giúp loại bỏ vi khuẩn, mồ hôi và cặn bẩn, ngăn ngừa hăm tã phát triển nặng hơn.
- Với bé gái: Dùng nước ấm lau nhẹ từ trước ra sau để tránh vi khuẩn từ hậu môn lan sang vùng kín. Hạn chế dùng khăn ướt có cồn hoặc hương liệu vì có thể gây kích ứng da.
- Với bé trai: Làm sạch nhẹ nhàng, chú ý các nếp gấp ở bìu và dương vật, chú ý vệ sinh nhẹ nhàng và kỹ lưỡng phần da bao quy đầu của trẻ để tránh vi khuẩn thâm nhập.
Sau khi vệ sinh, cha mẹ nên lau khô vùng kín bằng khăn mềm trước khi mặc tã để tránh ẩm ướt gây hăm. Cha mẹ nên vệ sinh cho bé nhiều lần trong ngày.
Lưu ý thay bỉm cho trẻ thường xuyên
Không nên để bé mặc tã quá lâu, đặc biệt sau khi đi vệ sinh. Trung bình, cha mẹ nên thay tã mỗi 2 – 3 giờ/lần và ngay sau khi bé đi nặng. Khi thay tã, nên để da bé tiếp xúc với không khí một lúc trước khi mặc tã mới để làm thoáng bề mặt da.
Một số mẹo dân gian trị hăm da vùng kín ở trẻ em
Ngoài các sản phẩm kem bôi hăm, cha mẹ có thể áp dụng một số cách dân gian an toàn và hiệu quả:
- Dùng lá trầu không: Nấu nước lá trầu không, để nguội rồi rửa vùng hăm cho bé khoảng 1 – 2 lần/ngày giúp kháng khuẩn, giảm viêm.
- Dầu dừa: Thoa một lớp mỏng dầu dừa nguyên chất lên vùng da hăm và mát-xa đều để dưỡng ẩm và giảm kích ứng.
- Bột yến mạch: Hòa bột yến mạch vào nước tắm của bé giúp làm dịu da và giảm viêm.
- Nước chè xanh: Chè xanh có tác dụng sát khuẩn, giảm ngứa, mẹ có thể đun nước chè xanh để lau vùng kín cho bé.
- Lô hội: Cha mẹ có cắt một lát lô hội, bỏ vỏ và rửa bớt nhựa, sau đó thoa trực tiếp lên da vùng bị hăm của bé, đợi các dưỡng chất thấm hoàn toàn vào da thì có thể mặc tã mới.
Tuy nhiên, nếu vết hăm của bé đã xuất hiện vết thương hở, cha mẹ không nên cho bé tắm nước lá mà chỉ nên tắm nước ấm thông thường và thực hiện chăm sóc theo chỉ định của bác sĩ.
Một số lưu ý để phòng ngừa hăm vùng kín ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ
Hăm da vùng kín là vấn đề thường gặp ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, nhưng cha mẹ hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu chăm sóc bé đúng cách. Dưới đây là những lưu ý quan trọng giúp bảo vệ làn da mỏng manh của bé khỏi tình trạng này.
Thường xuyên vệ sinh vùng kín của trẻ
Giữ vùng kín của trẻ sạch sẽ là công việc không chỉ để chống mà còn để phòng hăm vùng kín. Khi thay tã, cha mẹ nên rửa vùng kín cho bé bằng nước ấm hoặc khăn mềm thấm nước, tránh dùng các sản phẩm có chứa cồn hoặc hương liệu.
Giữ cho da vùng kín luôn khô thoáng
Độ ẩm cao là nguyên nhân chính khiến vi khuẩn và nấm phát triển, dẫn đến hăm tã. Do đó, sau khi vệ sinh, cha mẹ cần lau khô vùng kín bằng khăn mềm trước khi mặc tã hoặc quần áo. Đồng thời, cần kiểm tra tã thường xuyên, nếu thấy trẻ đã tiểu tiện, đại tiện hoặc ra nhiều mồ hôi thì cha mẹ nên vệ sinh khô thoáng và thay tã cho trẻ.
Hạn chế đóng bỉm liên tục
Để da bé được “thở”, cha mẹ nên hạn chế việc mặc tã liên tục suốt cả ngày. Nên cho bé “thả rông” ít nhất khoảng 15 – 30 phút mỗi ngày, đặc biệt vào ban ngày hoặc khi bé chơi đùa để giúp vùng kín khô thoáng hơn.
Cho trẻ mặc quần áo thoải mái
Quần áo quá chật hoặc chất liệu không thấm hút mồ hôi có thể khiến da bé bị bí bách, ẩm ướt, dễ kích ứng. Nên chọn quần áo rộng rãi, làm từ cotton hoặc vải mềm thoáng khí để hạn chế ma sát lên vùng kín.
Hạn chế dùng khăn ướt
Nhiều loại khăn ướt có chứa cồn, hương liệu hoặc hóa chất có thể làm da bé nhạy cảm hơn và dễ bị kích ứng. Nếu cần lau chùi khi thay tã, cha mẹ nên dùng bông gòn thấm nước ấm hoặc chọn loại khăn ướt không chứa hóa chất độc hại.
Không lạm dụng phấn rôm hoặc bột ngô
Phấn rôm hoặc bột ngô giúp giữ vùng kín của trẻ khô thoáng, tuy nhiên nếu sử dụng những sản phẩm này vượt mức cần thiết có thể làm bít tắc lỗ chân lông của trẻ, hạn chế khả năng thoát hơi nước và mồ hôi qua da, làm tăng nguy cơ dẫn đến tình trạng bị hăm da vùng kín của trẻ.
Những sai lầm phổ biến cha mẹ cần tránh
Bên cạnh những việc nên làm, cha mẹ cũng cần tránh một số điều để phòng ngừa và chăm sóc trẻ bị hăm da hiệu quả hơn:
Sử dụng tã/bỉm không phù hợp
Tã/bỉm quá chật, kém chất lượng hoặc không thay thường xuyên có thể tạo môi trường cho vi khuẩn phát triển, nước tiểu và phân tiếp xúc lâu với da bé, gây kích ứng.
Vệ sinh vùng kín sai cách
- Cha mẹ không nên lau rửa quá mạnh làm tổn thương da bé, có thể tạo vết thương hở cho vi khuẩn xâm nhập.
- Không nên sử dụng khăn ướt có cồn hoặc hương liệu lên vùng da bé bị tổn thương vì có thể gây kích ứng da.
- Nhiều cha mẹ thường quên lau khô vùng kín cho trẻ sau khi vệ sinh, để vùng da này bị ẩm ướt, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.
- Không nên sử dụng sữa tắm hoặc xà phòng của người lớn để vệ sinh vùng kín cho trẻ, các sản phẩm này có thể chứa chất tẩy rửa mạnh, không phù hợp với làn da nhạy cảm của trẻ.
Sử dụng phấn rôm không đúng cách
- Sử dụng quá nhiều phấn rôm có thể gây bít tắc lỗ chân lông, làm tăng nguy cơ hăm da. Do đó, cha mẹ không nên đổ trực tiếp phấn rôm lên da bé, thay vào đó cha mẹ nên đổ lên tay mình, thoa đều lớp phấn rôm trên tay rồi mới thoa lên da bé.
- Sử dụng phấn rôm khi da bé còn ẩm ướt sẽ khiến phấn bị vón cục, gây kích ứng da.
- Sử dụng phấn rôm có chứa talc có thể gây hại cho phổi của bé nếu hít phải.
Mặc quần áo quá chật hoặc chất liệu không thoáng mát
Quần áo quá chật sẽ gây cọ xát, làm tổn thương da bé. Bên cạnh đó, chất liệu không thoáng mát sẽ làm giữ ẩm vùng kín, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.
Không chú ý đến chế độ ăn uống của trẻ
Nguyên nhân tình trạng bị hăm da vùng kín ở trẻ em đôi khi xuất phát từ chế độ ăn của trẻ. Một số thực phẩm có thể gây kích ứng da bé, ví dụ như thực phẩm có tính axit cao. Ngoài ra, tiêu chảy cũng là một yếu tố có thể làm tăng nguy cơ hăm da.
Chủ quan khi trẻ bị hăm
Khi cha mẹ không điều trị hăm da kịp thời cho trẻ sẽ khiến tình trạng hăm da trở nên nặng hơn. Đồng thời, một số cha mẹ còn tự ý sử dụng các loại thuốc bôi mà không có chỉ định của bác sĩ cũng sẽ khiến tình trạng hăm da của trẻ nặng hơn nếu dùng sai thuốc.
Bị hăm da vùng kín ở trẻ em là tình trạng phổ biến ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ nhưng cha mẹ hoàn toàn có thể phòng ngừa và khắc phục bằng cách chăm sóc đúng cách như giữ vệ sinh sạch sẽ, đảm bảo vùng kín khô thoáng, hạn chế mặc tã quá lâu… Mong rằng với những thông tin được Usobebe chia sẻ trên đây, cha mẹ đã biết cách quan sát và chăm sóc bé chu đáo để bé luôn thoải mái, khỏe mạnh!
