Hăm tã là một trong những vấn đề phổ biến mà nhiều trẻ sơ sinh gặp phải. Tuy nhiên, nếu không được xử lý kịp thời dẫn đến bé bị hăm tã nặng, gây đau rát, viêm nhiễm và ảnh hưởng đến sức khỏe làn da của bé. Vậy làm thế nào để nhận biết sớm dấu hiệu hăm tã nặng? Đâu là cách xử lý an toàn và hiệu quả? Bài viết này của Usobebe sẽ giúp cha mẹ có thêm kiến thức để chăm sóc bé tốt hơn, giúp bé luôn thoải mái và khỏe mạnh.

Thế nào là bé bị hăm tã nặng?

Hăm tã là tình trạng da bị kích ứng ở vùng quấn tã của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Tình trạng này có thể gây khó chịu, đau rát cho bé và nếu không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến nhiễm trùng. Trước khi đi vào tìm hiểu “Thế nào là hăm tã nặng?”, cha mẹ nên hiểu về các cấp độ hăm tã từ nhẹ đến nặng trước. Hăm tã được chia thành 5 cấp độ, lần lượt từ 1 đến 5, trong đó:

• Cấp độ 1: Vùng da bị hăm chỉ có những vết đỏ nhỏ, xuất hiện lác đác ở một vài vị trí như hậu môn hoặc xung quanh bộ phận sinh dục. Da bé vẫn khô ráo và không có dấu hiệu khó chịu rõ ràng nên cha mẹ thường bỏ qua các dấu hiệu ở giai đoạn này.
• Cấp độ 2: Các vết đỏ lan rộng hơn và xuất hiện rải rác ở nhiều khu vực bên dưới cơ thể như mông và bẹn. Da bé có thể hơi ẩm ướt.
• Cấp độ 3: Vết hăm đỏ đậm hơn, lan rộng ra các vị trí khác trên cơ thể một cách dày hơn và có thể xuất hiện các mụn nước nhỏ li ti. Da bé trở nên đau rát và khó chịu hơn.
• Cấp độ 4: Vết hăm ngày càng rõ rệt, xuất hiện thêm các nốt sần và mụn mủ. Da bé sưng đỏ và có thể bị nhiễm trùng. Cấp độ hăm tã này thường là do phản ứng dị ứng với sản phẩm tiếp xúc với da, chẳng hạn như bột giặt hoặc khăn lau trẻ em.
• Cấp độ 5: Vết hăm lan rộng khắp vùng quấn tã, da bé đỏ nặng và sưng phù. Da có thể bị lở loét và chảy mủ, gây đau đớn cho bé.

Vậy hăm tã ở cấp độ mấy thì được coi là nặng? Theo các chuyên gia, hăm tã từ cấp độ 4 được coi trường hợp hăm tã nặng do tình huống của trẻ lúc này khó có thể tự điều trị tại nhà, thay vào đó, cha mẹ nên đưa trẻ đến gặp bác sĩ để có phương án điều trị hữu hiệu nhất. Cha mẹ có thể dựa vào các dấu hiệu chung dưới đây để biết bé bị hăm tã nặng và có phương án xử lý kịp thời:

• Vùng da bị tổn thương lan rộng đến các khu vực lân cận như đùi, bụng dưới, lưng,…
• Vết hăm đỏ rực kèm sưng tấy
• Da phần bị hăm xuất hiện mụn mủ, vết loét, nốt sần, vết nứt, có thể chảy máu hoặc chảy dịch có mùi hôi.
• Trẻ quấy khóc, sốt, bỏ ăn,…

Nguyên nhân khiến tình trạng hăm tã ở trẻ ngày càng nặng hơn

Hăm tã là vấn đề phổ biến ở trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ và có thể tự xử lý tại nhà, nhưng nếu không thực hiện đúng cách, tình trạng này có thể trở nên nghiêm trọng hơn, gây đau rát và khó chịu cho bé. Dưới đây là những nguyên nhân chính khiến hăm tã ngày càng nặng hơn:

Trẻ có làn da nhạy cảm

Da của trẻ sơ sinh rất mỏng manh, nhất là những bé có cơ địa nhạy cảm. Khi tiếp xúc với tã ẩm hoặc các chất kích ứng như nước tiểu và phân trong thời gian dài, da dễ bị tổn thương, khiến hăm tã lan rộng hơn.

Mặc tã thường xuyên

Khi để trẻ mặc tã liên tục mà không có thời gian “thả rông” khiến da bị bí bách, tiếp xúc với độ ẩm cao, làm tăng nguy cơ kích ứng và nhiễm trùng. Đặc biệt, nếu tã không được thay thường xuyên, tã ướt cọ xát với vùng da bị hăm, vừa gây thêm tổn thương cho da bé, vừa tạo điều kiện cho vi khuẩn và nấm men từ phân và nước tiểu có cơ hội phát triển mạnh và xâm nhập vào vết hăm, làm tình trạng hăm trở nên nghiêm trọng hơn.

Lạm dụng phấn rôm

Nhiều phụ huynh có thói quen dùng phấn rôm để giữ cho da bé khô thoáng, nhưng nếu sử dụng quá nhiều hoặc không đúng cách (chẳng hạn như dùng khi da bé còn ướt), bột phấn có thể tích tụ trong các nếp gấp da, gây bít tắc lỗ chân lông. Điều này có thể làm trầm trọng thêm tình trạng hăm tã thay vì giúp cải thiện.

Nhiễm khuẩn hoặc nhiễm nấm

Khi vùng da bị hăm không được vệ sinh đúng cách, vi khuẩn hoặc nấm có thể xâm nhập và phát triển mạnh, khiến da bị viêm đỏ, sưng tấy và có thể xuất hiện mụn nước. Đặc biệt, nấm Candida – một loại nấm men thường gặp ở vùng da ẩm – là nguyên nhân phổ biến làm tình trạng hăm kéo dài và khó chữa hơn.

Dùng thuốc kháng sinh

Trẻ đang sử dụng kháng sinh hoặc mẹ đang cho trẻ bú sử dụng thuốc kháng sinh có nguy cơ bị hăm tã nặng hơn, do thuốc có thể tiêu diệt cả lợi khuẩn trên da và trong đường ruột, tạo điều kiện cho nấm men phát triển mạnh mẽ hơn. Bên cạnh đó, đôi khi thuốc kháng sinh cũng có thể khiến bé bị tiêu chảy, làm cho vùng da bị hăm khó phục hồi hơn bình thường.

Môi trường da không thông thoáng

Nếu bé mặc quần áo quá chật, tã không có độ thấm hút tốt hoặc cha mẹ không lau khô vùng da bị hăm cho bé sau khi tắm rửa, vệ sinh, vùng da tiếp xúc với tã sẽ luôn trong tình trạng ẩm ướt. Khi da không được khô ráo và thông thoáng, hăm tã có thể lan rộng và khó điều trị hơn.

Chế độ ăn thay đổi

Khi bé bắt đầu ăn dặm hoặc thử các loại thực phẩm mới, hệ tiêu hóa có thể phản ứng bằng cách thay đổi thành phần phân và nước tiểu. Nếu phân có tính axit hoặc bé bị tiêu chảy, da vùng mông sẽ bị kích ứng mạnh hơn, khiến tình trạng hăm trở nên nghiêm trọng hơn.

Cách xử lý hăm tã nặng cho bé hiệu quả, an toàn

Bên cạnh các biện pháp xử lý hăm tã thông thường như thường xuyên vệ sinh vùng da bị hăm, chú ý để da bé thông thoáng, thay tã thường xuyên,… Cha mẹ cũng sẽ cần áp dụng các biện pháp sau để cải thiện tình trạng bé bị hăm tã nặng.

Kịp thời đưa bé bị hăm tã nặng đến thăm khám bác sĩ

Nếu hăm tã trở nên nghiêm trọng với các dấu hiệu như da sưng đỏ, loét, rỉ dịch hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng (sốt, vùng da hăm có mụn mủ), cha mẹ nên đưa bé đi khám bác sĩ ngay thay vì cố gắng tự điều trị vì lúc này phương án chữa trị cho bé cần dựa vào nguyên nhân gây hăm tã. Khi đó, để các bác sĩ có chuyên môn thăm khám sẽ xác định nguyên nhân cụ thể và chính xác hơn (do vi khuẩn, nấm hay kích ứng da) và từ đó đưa ra hướng điều trị phù hợp.

Sử dụng kem hăm tã

Trẻ thường được chỉ định bôi kem hăm tã khi vết hăm chưa bị lở loét. Các loại kem hăm chứa kẽm oxit, petrolatum hoặc panthenol giúp làm dịu da, giảm viêm, giảm ngứa và tạo lớp bảo vệ ngăn da tiếp xúc với chất kích ứng trong nước tiểu, phân. Khi bôi kem hăm, cha mẹ cần:

• Rửa sạch và lau khô vùng da bị hăm trước khi thoa kem.
• Chỉ sử dụng một lớp mỏng, không bôi quá dày để tránh bít tắc da.
• Chọn sản phẩm không chứa hương liệu hoặc hóa chất có thể gây kích ứng.

Sử dụng thuốc trị hăm

Trong một số trường hợp hăm tã nặng xuất hiện tình trạng phù nề, lở loét, mụn mủ hoặc bé bị sốt do nhiễm nấm hoặc vi khuẩn, bác sĩ có thể kê đơn thuốc trị hăm chuyên biệt, như thuốc kháng nấm hoặc kháng sinh dạng bôi để ức chế và tiêu diệt vi khuẩn gây viêm. Việc sử dụng thuốc cần tuân theo hướng dẫn của bác sĩ, tránh tự ý mua và dùng thuốc vì có thể gây kích ứng hoặc tác dụng phụ không mong muốn. Khi dùng thuốc, cha mẹ cũng cần chăm sóc da bé cẩn thận và tỉ mỉ để tối ưu hiệu quả của thuốc và giúp da phục hồi nhanh chóng.

Những điều cần tránh khi trị hăm tã cho trẻ

Khi điều trị hăm tã, cha mẹ cần tránh những sai lầm dưới đây để giúp bé phục hồi nhanh chóng và an toàn:

Ba Mẹ Không thay tã thường xuyên cho bé

Một trong những nguyên nhân khiến hăm tã trở nên nặng hơn là để bé mặc tã quá lâu. Nước tiểu và phân tích tụ trong tã có thể gây kích ứng da, làm tình trạng hăm trở nên nghiêm trọng hơn. Vì vậy, thay vì để tã đầy mới thay, cha mẹ cần thay tã thường xuyên, đặc biệt là sau mỗi lần bé đi vệ sinh.

Mặc tã khi da bé còn ẩm

Việc mặc tã khi da chưa khô hoàn toàn sẽ khiến độ ẩm trên da bé không thoát đi được, tạo điều kiện cho vi khuẩn và nấm phát triển. Sau khi vệ sinh, cha mẹ nên dùng khăn mềm thấm khô da bé hoặc để da khô tự nhiên trước khi mặc tã mới.

Tránh sử dụng phấn rôm hoặc bột talc

Nhiều cha mẹ nghĩ rằng phấn rôm giúp da bé khô thoáng hơn, nhưng thực tế, các hạt phấn có thể bết lại khi gặp ẩm hoặc khi sử dụng quá nhiều đều có thể gây bít tắc lỗ chân lông và làm tình trạng hăm nặng hơn.

Không sử dụng tã bó sát

Tã quá chật sẽ khiến da bé bị cọ xát nhiều hơn, đồng thời khó thoát hơi ẩm, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. Thay vào đó, cha mẹ nên chọn tã có kích thước phù hợp, hoặc có thể sử dụng tã vải để tăng độ thoáng khí.

Tránh dùng khăn lau chứa hương liệu và cồn

Một số loại khăn ướt có chứa cồn, chất bảo quản hoặc hương liệu có thể gây kích ứng vùng da bị hăm. Thay vì sử dụng khăn ướt có mùi thơm, cha mẹ nên dùng nước sạch hoặc khăn mềm không chứa hóa chất để vệ sinh cho bé.

Không tắm nước lá khi da bé có vết thương hở

Tắm nước lá là phương pháp dân gian thường được nhiều cha mẹ áp dụng và thường mang lại hiệu quả tốt đối với trường hợp bé bị hăm tã nhẹ, nhưng nếu da bé có vết thương hở, việc này có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng. Khi bé bị hăm nặng, cha mẹ chỉ nên tắm cho bé bằng nước ấm sạch để đảm bảo an toàn cho da.

Không tự ý dùng thuốc hoặc kem chứa corticoid

Cha mẹ không nên tự ý mua thuốc bôi cho bé hoặc sử dụng thuốc của trẻ khác có triệu chứng tương tự. Đặc biệt, kem chứa corticoid có thể gây tác dụng phụ nguy hiểm nếu không có chỉ định của bác sĩ. Việc sử dụng thuốc không phù hợp có thể khiến da bé bị mỏng đi, dễ tổn thương hơn.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Cha mẹ hoàn toàn có thể đưa bé đi khám khi phát hiện ra trẻ bị hăm tã, kể cả khi mới ở những giai đoạn đầu để có phương án chăm sóc bé tốt nhất. Còn khi bé bị hăm tã nặng, cha mẹ không nên tự chữa trị cho bé tại nhà mà nên đưa bé đến gặp bác sĩ nếu tình trạng hăm tã không cải thiện sau vài ngày chăm sóc tại nhà hoặc có dấu hiệu nghiêm trọng như:

• Vùng da hăm sưng đỏ, loét, rỉ dịch hoặc chảy máu.
• Xuất hiện mụn mủ, vết loét lan rộng – dấu hiệu có thể do nhiễm vi khuẩn hoặc nấm.
• Bé có dấu hiệu đau rát nhiều, quấy khóc, khó chịu khi mặc tã.
• Sốt hoặc nổi mẩn lan sang các vùng khác trên cơ thể.

Việc thăm khám kịp thời giúp bác sĩ chẩn đoán chính xác nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp, tránh biến chứng nguy hiểm cho bé.

Bé bị hăm tã nặng không chỉ gây khó chịu mà còn có thể dẫn đến viêm nhiễm nếu không được xử lý đúng cách. Nếu tình trạng hăm không cải thiện hoặc có dấu hiệu nghiêm trọng, cha mẹ nên đưa bé đi khám để được tư vấn chuyên môn kỹ lưỡng hơn. Thông qua bài viết trên đây, Usobebe mong rằng cha mẹ đã có thể nhận biết được  các dấu hiệu khi bé bị hăm tã nặng, biết cách tạo thói quen chăm sóc da hợp lý và sử dụng sản phẩm phù hợp để giúp bé nhanh chóng hồi phục.